# ترومبوز حاد شریان چیست؟

---

# 🟥 **① ترومبوز حاد شریان چیست؟**

ترومبوز حاد شریان (Acute Arterial Thrombosis) به تشکیل ناگهانی لخته خون در داخل یک شریان گفته می‌شود که باعث کاهش یا قطع جریان خون به اندام می‌شود.

برخلاف آمبولی که لخته از نقطه دیگری به شریان می‌رسد، در ترومبوز حاد، لخته معمولاً **در همان محل شریان** و اغلب روی یک پلاک آترواسکلروتیک ایجاد می‌شود.

اگر خون‌رسانی به‌سرعت برقرار نشود، ممکن است عضلات، اعصاب و سایر بافت‌های اندام دچار آسیب دائمی شوند و حتی خطر قطع عضو وجود داشته باشد.

ترومبوز حاد شریان یک اورژانس پزشکی است و نیاز به درمان فوری دارد.

---

# 🟦 **② چرا ترومبوز حاد شریان ایجاد می‌شود؟**

شایع‌ترین علت این بیماری، **آترواسکلروز (تصلب شرایین)** است.

در اثر پارگی یا آسیب پلاک آترواسکلروتیک، لخته خون روی همان پلاک تشکیل شده و مسیر شریان را می‌بندد.

عوامل خطر عبارت‌اند از:

• آترواسکلروز

• سیگار کشیدن

• دیابت

• فشار خون بالا

• چربی خون بالا

• بیماری مزمن کلیه

• افزایش سن

• اختلالات انعقادی

• سابقه بیماری شریان‌های محیطی

---

# 🟨 **③ علائم ترومبوز حاد شریان چیست؟**

علائم معمولاً به‌صورت ناگهانی یا طی چند ساعت ایجاد می‌شوند.

مهم‌ترین علائم عبارت‌اند از:

• درد شدید اندام

• سرد شدن دست یا پا

• رنگ‌پریدگی اندام

• کاهش یا قطع نبض

• بی‌حسی

• ضعف عضلات

• ناتوانی در حرکت اندام در مراحل پیشرفته

در بیمارانی که قبلاً بیماری شریانی داشته‌اند، علائم ممکن است نسبت به آمبولی حاد کمی تدریجی‌تر ظاهر شوند.

---

# 🟩 **④ چگونه تشخیص داده می‌شود؟**

پزشک پس از معاینه، از روش‌های زیر برای تشخیص استفاده می‌کند:

• بررسی نبض اندام

• سونوگرافی داپلر

• سی‌تی آنژیوگرافی (CTA)

• آنژیوگرافی

• آزمایش‌های خون

این بررسی‌ها محل انسداد، شدت کاهش جریان خون و مناسب‌ترین روش درمان را مشخص می‌کنند.

---

# 🟪 **⑤ درمان ترومبوز حاد شریان چگونه است؟**

درمان باید بدون تأخیر آغاز شود.

بسته به وضعیت بیمار، ممکن است از روش‌های زیر استفاده شود:

• تزریق فوری هپارین

• ترومبکتومی (خارج کردن لخته)

• ترومبولیز (حل کردن لخته با دارو)

• آنژیوپلاستی با بالون

• استنت‌گذاری

• جراحی بای‌پس

• فاشیوتومی در صورت آسیب شدید عضلات

هدف درمان، بازگرداندن سریع جریان خون، حفظ اندام و جلوگیری از آسیب دائمی است.

---

# ⬜ **⑥ نکته کلیدی**

ترومبوز حاد شریان یک اورژانس عروقی است. درد ناگهانی، سرد شدن، بی‌حسی یا کاهش نبض دست یا پا باید جدی گرفته شود. مراجعه سریع به جراح عروق، احتمال حفظ اندام را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.

---

## 📖 ⑦ بیشتر بدانید

- آترواسکلروز چیست؟

- آمبولی حاد اندام

- ایسکمی حاد اندام

- آنژیوپلاستی شریان‌های اندام

- ترومبکتومی شریان

- جراحی بای‌پس عروق اندام

---

## 👨‍⚕️ ⑧ نظر متخصص تپش

ترومبوز حاد شریان اغلب در بیمارانی رخ می‌دهد که از قبل دچار بیماری شریان‌های محیطی هستند. موفقیت درمان تنها به خارج کردن لخته محدود نمی‌شود؛ بلکه درمان علت زمینه‌ای مانند تنگی ناشی از آترواسکلروز نیز اهمیت زیادی دارد. امروزه با استفاده از روش‌های اندوواسکولار و جراحی، در بسیاری از بیماران می‌توان جریان خون را دوباره برقرار کرد و از قطع عضو جلوگیری نمود. مراجعه در ساعات اولیه، مهم‌ترین عامل موفقیت درمان است.

---

## 🔵 ⑨ باورهای نادرست رایج

❌ ترومبوز حاد شریان همان آمبولی حاد اندام است.

❌ اگر درد پا بعد از چند ساعت کمتر شود، دیگر خطری وجود ندارد.

❌ همه بیماران فقط با دارو درمان می‌شوند.

❌ اگر نبض پا ضعیف باشد، نیازی به مراجعه فوری نیست.

❌ بعد از درمان دیگر احتمال انسداد مجدد وجود ندارد.

---

## 🟢 ⑩ خلاصه مقاله در ۳۰ ثانیه

✔️ ترومبوز حاد شریان به تشکیل ناگهانی لخته در داخل شریان گفته می‌شود.

✔️ شایع‌ترین علت آن، آترواسکلروز و تشکیل لخته روی پلاک شریانی است.

✔️ درد شدید، سرد شدن، رنگ‌پریدگی و کاهش نبض از مهم‌ترین علائم هستند.

✔️ درمان سریع با هپارین، ترومبکتومی، آنژیوپلاستی، استنت یا جراحی بای‌پس می‌تواند از آسیب دائمی و قطع عضو جلوگیری کند.

✔️ تشخیص زودهنگام و درمان علت زمینه‌ای، احتمال عود بیماری را کاهش می‌دهد.

---

## 📚 منابع علمی

- European Society for Vascular Surgery (ESVS) Clinical Practice Guidelines on Acute Limb Ischaemia (2020)

- Society for Vascular Surgery (SVS) Clinical Practice Guidelines

- 2024 ACC/AHA Guideline for the Management of Peripheral Artery Disease

- European Society of Cardiology (ESC) Guidelines on Peripheral Arterial Diseases

- Rutherford's Vascular Surgery and Endovascular Therapy